‘Westers’ en ‘Oosters’;verwarrende begrippen.

 

Als mensen het over ‘het Westen’ hebben, bedoelen ze daar over het algemeen niet 1 continent mee. Australië en Nieuw-Zeeland zullen als ‘westers’ worden gezien.Dit komt natuurlijk omdat het Britse koloniën waren, en omdat de meerderheid van de bevolking van deze landen bestaat uit mensen van Europese afkomst. Noord-Amerika, met landen als de VS en Canada , word als westers gezien om dezelfde redenen. Landen als Rusland en Turkije liggen deels op Europees grondgebied.Al is het Europese deel van Turkije minuscuul als je het vergelijkt met het Russische.Maar niemand zal deze landen als ‘westers’ zien.

Of mensen het nou leuk vinden of niet, het christendom heeft de culturen die als ‘westers’ worden gezien, wel beïnvloed.De geschiedenis kan lastig begrepen worden zonder enige basiskennis van het christendom.Juist omdat het in het verleden een hele prominente rol heeft gespeeld in het ‘westen’.Voor de Reformatie sprak men over ‘westers christendom’ en ‘oosters christendom’. Dit naar aanleiding van het schisma tussen de katholieke kerk en de oosters-orthodoxe kerk. Al is de oosters-orthodoxe kerk absoluut niet het enige voorbeeld van ‘oosters christendom’. De vraag is; hoe zijn de verschillen tussen het ‘westen’ en het ‘oosten’ ontstaan?

Toen het christendom begon te groeien, verspreidde het zich ook over meerdere gebieden. Van de liturgieën die in het ‘westen’ ontstonden, is de Romeinse het grootste. Er zijn ook wel wat kleinere westerse liturgieën, maar die hebben een vrij kleine rol. De oosterse riten zijn de Antiochische,de Chaldeeuwse,de Byzantijnse,de Alexandrijnse en de Armeense.

Het interessante is dat de scheiding tussen ‘westers’ en ‘oosters’ vaak door continenten heen liep. Of misschien is het beter om te zeggen; de scheiding die we tegenwoordig definiëren als ‘westers’ en ‘oosters’. Natuurlijk is dat in Europa zo. Het is ook nog terug te zien in de ‘grens’ tussen landen met een West-Slavische taal of een Oost-Slavische taal.Het loopt door het Zuid-Slavische taalgebied heen. En zo zijn er nog wel meer voorbeelden. Wat mensen minder op het netvlies hebben is dat hetzelfde gold voor de delen van Afrika waar het vroege christendom wortel schoot.In wat tegenwoordig delen van Algerije, Tunesië en Libië zijn, was er een sterke christelijke traditie. Er zijn 3 pausen afkomstig uit deze regio. Ook heeft het kerkvaders als Cyprianus van Carthago en Augustinus van Hippo voortgebracht. Door allerlei redenen waar ik nu niet op in ga is het christendom nagenoeg verdwenen uit deze regio. In wat nu Egypte,Sudan, Ethiopië en Eritrea is ontstond er ook een sterke christelijke traditie, die door de Woestijnvaders de totstandkoming van het kloosterleven in zowel het ‘westen’ als het ‘oosten’ heeft beïnvloed.

Er zijn landen zoals de Filipijnen en Oost-Timor die overwegend katholiek zijn. Dit heeft natuurlijk te maken met de historische invloed van respectievelijk Spanje en Portugal in deze regio. Het christendom wat er word aangehangen put overduidelijk uit ‘westerse’ tradities. Het is voor de hand liggend dat cultuurverschillen een invloed hebben op de manier waarop het geloof beleden word, maar de vormen zijn hetzelfde als in het ‘westen’. In dit geval zijn de termen ‘west’ en ‘oost’ vrij verwarrend. Geografisch gezien is deze regio natuurlijk vele malen oostelijker dan oost Europa of het Midden Oosten. Het ligt oostelijker dan de gebieden waar het ‘oosters’ christendom het meeste aanhang heeft en is ontstaan.Toch is er niet veel ‘oosters’ aan hun liturgie.

Wat alles nog ingewikkelder maakt, zijn vormen van liturgische kruisbestuiving.Dit zie je sterk in het oosters-katholicisme.De vraag is dan; wat is oosters-katholicisme? Dit zijn kerken die de Paus als hun ‘hoofd’ erkennen en dus katholiek zijn, zij het met een andere liturgie. Hier kunnen veel redenen aan ten grondslag liggen, helaas ook politieke. Na het Tweede Vaticaans concilie zijn bijvoorbeeld veel ‘Roomse uitingen’ en tradities verwijderd uit de Oekrainse-Grieks-Katholieke Kerk’. Denk aan het rozenkransgebed in de parochie, en de Staties van het kruis, en het ontbreken van een iconostase(dat is een wand met iconen).De reden waarom de ‘Roomse’ invloeden werden teruggedrongen is omdat ze niet organisch zijn ontstaan in het verleden, maar eerder ‘opgelegd’.

Als we in Oekraïne blijven, dan zien we dat de lutherse kerk aldaar ook de Byzantijnse ritus gebruikt.Net als de Grieks-katholieke kerk en de orthodoxe kerken aldaar. Het lutheranisme is natuurlijk behoorlijk westers. De Byzantijnse ritus is dat niet. In Zuid India leven er ook gemeenschappen die er al in het vroege christendom waren. Zij hebben een Antiocheense of Chaldeeuwse ritus door missiewerk van Syrische christenen uit het Midden Oosten. Na contact met de Britten is een deel van deze groep christenen overgegaan op het protestantisme. Toch behielden ze bepaalde oosterse tradities.

Protestante missies in het Midden Oosten hebben er voor gezorgd dat er ook protestantse kerken zijn ontstaan. Dit is dus ‘westers’ christendom in ‘oosters’ gebied.’Westers’ en ‘Oosters’ zijn wat dat betreft verwarrende begrippen.

Het christenzionisme; een giftige cocktail van religieuze apocalyptiek en politiek activisme.

De steun van Amerikaanse evangelicalen aan Trump.

Vanmorgen hoorde ik een interview op Radio 1 met Robin de Wever over de steun van evangelicale christenen aan Trump. Het ging in het interview over de sterke eindtijdsverwachting van deze groep en de invloed die dat heeft op het Midden Oosten beleid van Amerika in het algemeen en op Trumps beleid in het bijzonder.Israël zou ten alle tijden gesteund moeten worden, omdat dat de Wederkomst van Jezus zou bespoedigen. Een vrij absurde gedachte, maar ook een gevaarlijke gedachte als dat invloed heeft op je politieke beleid. Dit is het christenzionisme.

Christenzionisme en andere vormen van zionisme.

Ik wil overigens duidelijk vermelden dat ik niet tegen het bestaan van de staat Israël ben. Ik denk dat de staat Israël een gegeven is, een realiteit. Ik ben persoonlijk een sterke voorstander van een Tweestatenoplossing, maar vraag me af of dat ooit gaat gebeuren. Het zionisme ontstond in de 19e eeuw als een vorm van seculier nationalisme. Na de Franse Revolutie groeide onder verschillende volkeren het nationalisme. Het Ottomaanse Rijk was aan het desintegreren, en verschillende volken als de Serven en Bulgaren ontwikkelden nationalistische denkbeelden en werden door diverse factoren onafhankelijk.Ook seculiere joden ontwikkelden een vorm van nationalisme. Ze zagen een plaats voor een joods thuisland in het Ottomaanse Rijk wat aan het desintegreren was.Religieuze joden waren tegen het seculiere nationalisme van de zionisten. Onder rabbijn Kook onstond er een synthese van zionisme en religie. De meeste religieuze zionisten zijn te vinden in het modern-orthodoxe jodendom. Er zijn sterke antizionistische of niet-zionistische tendensen bij ultraorthodoxe joden.Met niet-zionisme word dan vooral bedoelt dat de staat Israel als zodanig wel erkend word, maar dat er afstand word gedaan van de claims waar zij haar bestaan op baseert.

Hal Lindsay.

Als tiener las ik wel eens boeken van Hal Lindsay. Het zal waarschijnlijk omstreeks 2006 of 2007 zijn geweest. Wat ik persoonlijk erg hilarisch vond was dat hij sterk ageerde tegen het communisme, en met behulp van Bijbelse profetieën verklaarde dat dit systeem de Antichrist zou zijn die de wereld zal vernietigen. Dit was hilarisch omdat er in 2006 niet zoveel meer over was van het communisme. Het communisme heeft de Koude Oorlog niet overleefd, maar Hal Lindsay wel. Meerdere keren heeft hij de Armageddon voorspeld, en elke keer dat die niet voltrok, had hij weer een theorie waarin deze gebeurtenis zou worden uitgesteld.Met zijn foute voorspellingen is deze man overigens multimiljonair geworden. Hij heeft veel van zijn broddelwerkjes verkocht.

John Nelson Darby, dispensationalisme en chiliasme tegenover het amillenialisme.

Hal Lindsay heeft zich sterk laten beïnvloeden door de theorieën van John Nelson Darby. John Nelson Darby was een diaken van The Church Of Ireland, de Anglicaanse Kerk in Ierland. Op een gegeven moment twijfelde hij aan de structuur van de Anglicaanse Kerk(met haar diakens, priesters en bisschoppen). Hij vond dat er geen speciaal gewijde voorgangers zouden moeten zijn. Hij richtte de Plymouth Brethren op. In 1848 volgde er een schisma waar de ‘Open Brethren’ en de ‘Exclusive Brethren’ uit onstonden. In Nederland heeft de Vergadering van Gelovigen vergelijkbare ideeën. John Nelson Darby is belangrijk geweest in de ontwikkeling van het Dispensationalisme. 1 van de kenmerken van het Dispensationalisme is het sterke chilliasme. Het chilliasme heeft ook in andere hoeken van het evangelicale christendom aanhang.Het gaat er van uit dat veel Bijbelse profetieën letterlijk gaan gebeuren. Aanhangers van deze theorieën verbinden hun eindtijdverwachting vaak met onvoorwaardelijke steun aan Israël, en vaak is dat ook politieke steun. Katholieken en oosters-orthodoxen neigen over het algemeen meer naar het amillenialisme, waar een meer allegorische interpretatie van Openbaringen opgang vind. Dit geld overigens ook voor veel lutheranen, anglicanen en sommige gereformeerden. In 2006 hebben Palestijnse christenen de ‘Jerusalem Declaration on Christian Zionism’ uitgebracht, die werd ondersteund door de leiders van de lokale katholieke, lutheraanse, anglicaanse en Syrisch-Orthodoxe kerken. Hier werd het christenzionisme sterk veroordeelt. Het bestaan van de staat Israel werd niet ontkend, ook was het geen manifest voor de ontmanteling van de staat. Het ging specifiek om de mengeling van religieuze apocalyptiek en politiek activisme. Overigens is het ook zinvol om te vermelden dat christenzionisten zich niet alleen op Openbaringen, maar op profetieën uit de hele Bijbel baseren.

Een theologie met sterke politieke implicaties en de Nederlandse context.

In de Republikeinse partij is er een sterke evangelicale vleugel. Het neoconservatisme, met al zijn interventies in het Midden Oosten, vond in deze vleugel ook steun. 1 van de promotors van het christenzionisme in Nederland is de stichting Christenen voor Israël. In 2016 kwam er een opmerkelijke documentaire uit; 2Doc, Breng de joden thuis(die gewoon nog te bekijken is op internet). De Vlaming Koen Carlier , die in Oekraïne woont, word gefilmd tijdens zijn werk. Hij probeert verschillende joodse inwoners van Oekraïne te overtuigen dat ze aliyah moeten maken naar Israël. Emigreren dus.Toen ik de documentaire zag schrok ik van de manier waarop hij dat deed. Alle bezwaren van de joodse Oekraïners werden weggewuifd. Ook een vrouw die zich druk maakte over haar hoge bloeddruk  werd niet serieus genomen. Voor haar was dit een bezwaar voor emigratie, maar Koen Carlier bagatelliseerde dit door te zeggen dat iedereen in Oekraïne een hoge bloeddruk heeft. Er werd een misselijkmakende druk uitgevoerd op de mensen die op Carliers pad kwamen. Hij heeft in de documentaire zelfs gezegd; ‘ik blijf hier tot alle joden weg zijn uit Oekraïne’. In de optiek van dit soort organisaties komt Jezus Christus pas terug als alle joden geëmigreerd zijn naar Israël. Het is een tamelijk absurde manier om joden voor je karretje te spannen. En tamelijk ironisch, omdat joden niet zoveel met Jezus hebben. De opperrabbijn van Oekraïne heeft gezegd dat hij vond dat Christenen voor Israël niet ‘moesten stoken’ in Oekraïne. Dan is het wel duidelijk wat voor indruk het op hem achter heeft gelaten.

 

Het historische antikatholicisme van de Ku Klux Klan.

Iedereen weet van de racistische misdaden die de Ku Klux Klan pleegde. De terreur die deze organisatie aanrichtte onder Afro-Amerikanen is algemeen bekend.Ik gebruik bewust het woord ‘terreur’, omdat geweld met een politieke inslag verdacht veel weg heeft van terrorisme. De Klan was en is, in al haar reïncarnaties, een terroristische organisatie.Minder mensen associëren de Ku Klux Klan vandaag de dag echter met sektarisme.

Historisch gezien word het bestaan van de Ku Klux Klan in 3 periodes verdeeld.Men spreekt van de ‘1e Klan'(1865-1871),de ‘2e Klan'(1915-1944)en de ‘3e Klan'(1946-tot heden). Ik zal me in deze blog richtten op het geweld van de ‘2e Klan’.

De VS is een immigratieland. Maar met dat gegeven was niet iedereen blij. Met de immigratie van katholieke Ieren, Duitsers en Italianen zou volgens sommige groepen de ‘protestantse identiteit’ van de VS in gevaar komen. De Ku Klux Klan besloot om aanvallen uit te voeren op katholieke immigranten. De ‘hoogtijdagen’ van de ‘2e Klan’ waren vooral in de jaren 20. Dat de Klan in sommige hoge kringen steun had werd pijnlijk duidelijk in 1921 toen een Klan lid, die een katholieke priester had vermoord werd vrijgesproken door de jury, die grotendeels uit Klan leden bestond.De Klan ging dat decennium vrolijk door met geweld. Een ‘argument’ tegen de katholieke immigranten was dat zij meer loyaal zouden zijn aan het Vaticaan dan aan de VS.

In buurland Mexico was eind jaren 20 een oorlog gaande tussen de antiklerikale overheid van Plutarco Elias Calles. De Mexicaanse grondwet van 1917 had al veel antiklerikale elementen, maar deze werden nooit echt tot uitvoer gebracht.Na het aantreden van Calles in 1924 werd er uiteindelijk werk van gemaakt. Kloosters en scholen werden gesloten, de overheid kreeg het monopolie over het onderwijs en geweld werd daarbij niet geschuwd. Ook priesters werden geëxecuteerd.De opstand die toen onder de plattelandsbevolking bestond heet de Cristero oorlog, die 3 jaar duurde. Opvallend is dat de katholieke organisatie The Knights of Columbus 1000 dollar aan de Cristero rebellen doneerde voor wapens en munitie(de organisatie verleende ook steun aan Mexicaanse vluchtelingen in de VS). Als reactie hierop bood de Ku Klux Klan 10.000 dollar aan aan de regering van president Calles om de katholieke kerk in Mexico er onder te krijgen.

Antikatholieke sentimenten in de VS waren al ouder dan de Ku Klux Klan.In 1844 waren er rellen in Philadelphia waar een katholieke kerk werd aangevallen. Waar het antikatholicisme in Mexico eerder te maken had met liberale antiklerikale ideologieën die door de Franse Revolutie geïnspireerd waren, was het antikatholicisme al in de koloniale tijd mee geëmigreerd met Engelse vluchtelingen die de godsdienstoorlogen van Europa wouden ontvluchtten. Het ging hier dan om de zogenoemde ‘Pilgrim Fathers’ en andere protestanten met een puriteinse inslag.

 

 

Aethiopia.

Soms kan een naam van een regio of land op verschillende gebieden slaan. Zo heb je bijvoorbeeld 2 regio’s die Galicië heetten, 1 in Spanje en 1 in Oekraïne. De naam van het hedendaagse Mauritanië is afgeleid van het gebied Mauretanië uit de Oudheid, dat een stuk noordelijker ligt dan het huidige land. Het lag in het huidige Marokko en Algerije. Soedan verwijst niet alleen naar een land, maar ook naar een gebied. Een gebied wat zich uitstrekt tot West Afrika. Met de term Aethiopia is ook zoiets vreemds aan de hand.

De term ‘Aethiopia’ dateert al van een aantal eeuwen voor Christus.Het is eigenlijk een samenvoeging van 2 woorden en betekent eigenlijk zoiets als ‘verbrand gezicht’. Het was een term waar zwarte Afrikaanse mensen mee werden aangeduid. Als je met 21e eeuwse ogen kijkt is het misschien een vreemde term. Homerus zou het al over Aethiopia gehad hebben. De Griekse historicus Herodotus gebruikte de naam Aethiopia voor het gebied ten zuiden van Egypte. Ook beschreef hij de hoofdstad Meroe. Meroe was gesitueerd in wat vandaag de dag Soedan is. Dit roept natuurlijk vragen op, omdat het huidige land Ethiopië in een ander gebied ligt. Er is een verklaring voor; het Koninkrijk Aksum, wat gesitueerd is in wat vandaag Ethiopië en Eritrea is, grensde ooit aan Aethiopia. Aksum heeft toen dit gebied veroverd, en de naam toegeëigend. Als we het vandaag de dag over Ethiopiërs hebben, hebben we het niet over een etnische groep, maar over mensen uit het land Ethiopië. Er zijn immers verschillende etnische groepen in Ethiopië.

Een paar eeuwen voor Christus werd de Bijbel, dat toen nog alleen bestond uit het Oude Testament, vanuit het Hebreeuws vertaald naar het Grieks. De term ‘Koesjiet’ werd vertaald als iemand uit ‘Aethiopia’. Ethiopië word een aantal keer in de Bijbel genoemd. Waarschijnlijk word dan verwezen naar het rijk Koesj. In het Nieuwe Testament komt er in Handelingen 8 een ‘Ethiopische eunuch’ voor die gedoopt word door Filippus. Er word vermeld dat hij een dienaar is van de Kandake. ‘Kandake’ was in de Meroitische taal een term voor ‘koningin’. Een koningin uit het koninkrijk Koesj, met als hoofdstad Meroe. De veroveringen van het Koninkrijk Aksum hadden nog niet plaatsgevonden. Het rijk Koesj lag in het gebied wat we ook wel Nubië noemen. In Numeri word vermeld dat Mozes een Nubische vrouw had. In de Bijbel worden dus soms meerdere termen gebruikt.

In het jaar 330 werd een naamgenoot van Mozes geboren, de Woestijnvader Abba Mozes. Er word over hem gezegd dat hij is geboren in Ethiopië, maar dan word dus vermoedelijk Koesj bedoeld. Hij word soms ook Mozes de Zwarte, Mozes de Ethiopiër, of Mozes de Abbyssinier genoemd.  Zo zie je maar dat een term je op het verkeerde been kan zetten als je de achtergronden niet kent.

Niet elke onderdrukte groep krijgt de aandacht die het verdient.

Soms lijkt het alsof de ene vervolgde minderheid een hoger aaibaarheidsgehalte heeft dan de andere.Zo is er (terecht) veel aandacht voor de vervolging van de Rohingya. Maar als je begint over de genocide op de christenen in Irak word je schaapachtig aangekeken.Vaak nog niet eens uit kwade wil, maar het is iets wat mensen vaak gewoonweg niet weten.Er is wel eens aandacht voor onthoofdingen van gevangen genomen christenen, maar minder voor de genocidale praktijken van IS. Ik zeg hier trouwens niet mee dat er geen aandacht moet zijn voor het leed van de Rohingyas.Dat moet er natuurlijk wel zijn, en ik wil dat niet tegen elkaar uit spelen.Mijn interesse voor de dramatische situatie voor christenen in Irak is eigenlijk begonnen na de weerzinwekkende aanslag in oktober 2010 op een kerk van de Syrisch-Katholieke Kerk.Deze aanslag werd gepleegd door Islamitische Staat van Irak, wat toen nog tot het Al Qaeda netwerk behoorde.De aanslag schokte mij door de bruutheid.Als je kijkt naar de christenen in Irak,dan is de overgrote meerderheid daar van etnisch gezien Assyrisch. (Het is overigens wel goed om te zeggen dat er in sommige kringen een conflict bestaat of de mensen uit deze regio zich Arameeërs of Assyriërs moeten noemen.Andere groepen noemen zich duidelijk Arameeërs, en sommigen noemen zich liever Assyriërs. Vaak heeft dit te maken met geografie, of met het behoren van een kerk van de West-Syrische of de Oost-Syrische rite.Als buitenstaander blijf ik wijselijk buiten dit conflict, maar je zal toch een naam moeten gebruiken om een groep aan te duiden)

Kerkelijk gezien behoren ze tot verschillende denominaties. Maar Islamitische Staat en haar kornuiten maakte dat de afgelopen jaren vrij weinig uit. Veel christenen zijn vermoord, en veel zijn ook gevlucht. Langzamerhand komen er weer meer christenen terug naar het gebied, hoewel de toekomst allesbehalve zeker is. Onder Saddam Hussein waren er nog veel meer christenen in Irak. De Amerikaanse inval, en de kracht die het jihadisme als tegenreactie won, heeft de christelijke gemeenschap geen goed gedaan.Toch was het onder Saddam Hussein ook geen paradijs.De vervolging die er toen was, was meer cultureel en etnisch dan religieus.De Neo-Aramese taal werd onderdrukt, en het was verboden om kinderen namen te geven die een Akkadische of Assyrische oorsprong hadden.Ook namen die hun oorsprong hadden in het Syrische christendom werden verboden. Tariq Aziz , de rechterhand van Saddam Hussein, had als geboortenaam Mikhail Yuhanna(hij was religieus gezien onderdeel van de Chaldeeuws-katholieke kerk,een oosters-katholieke kerk). Het had te maken met de Arabisch-nationalistische ideologie van het regime van Saddam Hussein. Des te pijnlijker als je je realiseert dat de islamitische Arabieren in de 7e eeuw de gebieden waar de christenen woonden hebben veroverd.En de inheemse bevolking nadien heeft onderdrukt.

Het Syrisch christendom, wat veel breder is dan de kerken in Irak, bestaat al sinds de 1e eeuw van onze jaartelling. Het heeft geen hellenistische invloeden en het waren de afgezanten van het Syrische christendom die het christendom in de Malabarkust van zuid India brachten in de eerste eeuwen na Christus. Ook in andere delen van Azië zijn er Syrische missionarissen geweest, tot in China aan toe,maar deze gemeenschappen hebben uiteindelijk geen stand kunnen houden in de oorlogen die ontstonden.Dan heb ik het vooral over Nestorianen.Er zijn overigens nog steeds Nestorianen in zuid India, maar die vormen maar een kleine minderheid van de eeuwenoude gemeenschappen aldaar.Met het Syrische christendom bedoel ik dus niet de staat Syrie, of specifiek de christenen in de staat Syrie. Het is de staat Syrie die haar naam ontleend heeft aan de volkeren die het Syrische christendom aanhangen. Veel christenen in Syrie rekenen zich overigens ook tot het Syrisch christendom(wat in verschillende denominaties op te delen is).Maar de Orthodoxe Kerk van Antiochië en de Melkitisch-Grieks-katholieke kerk doen dat niet, zij volgen allebei de Byzantijnse Liturgie. In het Syrische christendom word de West-Syrische of de Oost-Syrische Liturgie gevolgd.De Maronitische Kerk(oosters-katholiek), die zich voor het grootste gedeelte in Libanon bevind, is ook onderdeel van het Syrische christendom maar heeft ook andere etnische invloeden. Ook heb je natuurlijk de Syrisch-orthodoxe kerk, de Nestorianen en alle varianten daarop. Ik zou voor de rest nog heel erg kunnen uitwijden over theologische verschillen en welke kerken er allemaal onder het Syrische christendom vallen, maar het gaat me er vooral om de eeuwenoude inheemse roots van het christendom in het Midden Oosten aan te tonen. De apostelen, die etnisch gezien Joods waren,en Jezus spraken Aramees. Nog steeds zijn er, naast christenen, kleine groepen Joden en Mandeeers die het Aramees gebruiken. Het Aramees was in die tijd een grote taal.

De christenen in het Midden Oosten, ongeacht etnische herkomst of denominatie, zitten in de knel. Juist als je opkomt voor minderheden zou dat je aan het hart moeten gaan.Welk geloof je ook hebt, of hoe ongelovig je ook bent.

What’s in a name?

Ik ben ooit eens iemand tegengekomen wiens tweede naam Adolf was. Het kwam ooit eens ter sprake, en toen was ik beduusd. De persoon was zich van geen kwaad bewust; Adolf was toch immers een gewone Duitse naam?

Feitelijk had deze man gelijk. Veel Nederlandse plaatsen hebben een Graaf Adolfstraat. De vele Graaf Adolfstraten in Nederland verwijzen echter niet naar de voormalige Oostenrijkse kunstschilder waar de naam tegenwoordig vooral mee geassocieerd word. De naam verwijst naar de broer van Willem de Zwijger. Graaf Adolf vond de dood bij de slag in Heiligerlee in de oorlog tegen de Spanjaarden. En wat te denken van Adolphe Sax? Ook zo’n klinkende naam.

Soms delen personen met heel verschillende idealen dezelfde namen. Benito Mussolini’s tweede naam luidde Amilcare. Amilcare komt van de naam Hamilcar, een naam die veel voorkwam in het oude Carthago. Er was een Carthaagse koning die Hamilcar heette, maar de meest bekende Hamilcar was Hamilcar Barkas, de Carthaagse veldheer. Hamilcar Barkas was de vader van de veldheer Hannibal Barkas. Benito Mussolini heeft met zijn troepen flink huisgehouden in Libië en Ethiopië. Het is ironisch dat de imperialist Mussolini zijn tweede naam deelde met een Noord-Afrikaanse veldheer. Bij vlagen vraag ik mij wel eens af hoe Hamilcar Barkas hier tegen aankijkt. Zou hij ergens op een wolk de invasies van zijn soort van naamgenoot gadegeslagen hebben?  Een ander soort van naamgenoot van Mussolini is Amilcar Cabral. Amilcar Cabral werd geboren uit Kaapverdiaanse ouders in wat toen nog Portugees Guinea heette. Later zou dit land Guinee-Bissau gaan heten. Hij speelde een belangrijke rol in de onafhankelijkheidsstrijd van Kaapverdië en Guinee-Bissau. En dan een soort halve naamgenoot zijn van een fascistische dictator en imperialist! Ik voel overigens ook erg mee met mensen die Osama heten en in het post 9/11 tijdperk zijn opgegroeid.

Judas, iedereen kent die naam wel. Vaak is het geen compliment als iemand ‘Judas’ genoemd word. Judas is de Griekse versie van de naam Judah. Judah is een naam die natuurlijk in en in joods is. De naam Judas Iskariot zal bij joden misschien tot schouderophalen leidden. Maar dat zal niet gelden voor Judas de Makkabeeer. Toen Alexander de Grote overleed, verdeelden zijn generaals zijn rijk. Het Seleucidische Rijk was 1 van deze zogenoemde Diadochen rijken. Antiochus IV, de leider van het Seleucidische Rijk wou een altaar van Baal in de Joodse Tempel bouwen. Dit heeft hij geweten. De militaire leider Judas de Makkabeeer en zijn kompanen veroverden na 3 jaar de Joodse Tempel en wijdde de tempel opnieuw in.Dit word nog steeds herdacht bij het vieren van Chanoeka. Zo zie je maar, de ene Judas is de andere niet.

De Maronieten.

Toen ik in 2009 katholiek werd, was ik me nog niet echt bewust van de oosters-katholieke kerken, of van Oosters christendom in het algemeen. Ik wist dat het bestond, en daar was de kous eigenlijk wel mee af.  Mijn interesse voor de ‘oosterse kant’ van de Kerk ontstond op een zeer wrange manier. In oktober 2010 pleegde Islamitische Staat van Irak, de voorloper van IS wat toen nog tot het Al Qaeda netwerk behoorde,een bloedige aanslag op een kerk in Bagdad. Het was een kerk van de Syrisch-Katholieke Kerk. Het was iets dat indruk op me maakte.Het was van een beestachtigheid die je in Nederland eigenlijk niet tegenkomt. In ieder geval niet op die schaal.Een jaar later begon het inferno in Syrië.

Ik kwam er pas achter dat 9 februari de dag is dat de heilige Maron word herdacht. De monnik Maron is de ‘naamgever’ van de Maronitische Kerk. In de Orontesvallei in        wat tegenwoordig Syrië is, in de buurt van de stad Apamea ontstond een kloostergemeenschap rond Maron. Dit was in het begin van de vijfde eeuw.  In het eerste millennium na Christus ontstonden er diverse theologische twisten en schisma’s. Dit ging meestal over Christologie. Christologie gaat over de aard van Jezus Christus. Tijdens het concilie van Chalcedon in de vijfde eeuw ontstond het schisma tussen Rome en wat de orientaals-orthodoxe kerken genoemd zou worden. Ik zou hier met allerlei technische termen kunnen gaan gooien, maar wie weet gaat het mensen dan duizelen, en komt het de leesbaarheid niet ten goede. Daarom zou ik globaal proberen aan te geven waar het verschil zat tussen degene die het concilie van Chalcedon aanvaardde, en tussen degene die het afwezen. De orientaals-orthodoxe kerken geloven dat Jezus 1 natuur heeft, die zowel goddelijk als menselijk is. Hiermee reageerde ze op verschillende Christologien die toendertijd aanhang hadden. De positie van de katholieke kerk was dat Jezus 2 naturen had ; een Goddelijke en een menselijke. Het schisma met de oosters-orthodoxen (die dus verschillen van de orientaals-orthodoxen) vond pas plaats in 1054, dat conflict was er toen nog niet op die manier. Dit schisma had ook gevolgen voor het Syrische christendom als geheel.De Syrisch-orthodoxe kerk van Antiochië erkende het Concilie van Chalcedon niet. De Maronieten erkende het concilie van Chalcedon wel. Kort door de bocht gezegd volgde de Maronieten de kerkpolitiek van de keizer, maar raakte ze door de Arabisch-islamitische veroveringen in de zevende eeuw geïsoleerd van andere christelijke gemeenschappen. Dat verklaarde ook bepaalde verschillen met de Kerk van Rome.  In de achtste eeuw kwamen de Maronieten in het Libanon gebergte terecht, waar ze nog steeds een sterke aanwezigheid hebben. Pas met de kruistochten kwamen de Maronieten weer in contact met het christelijke Westen. De kruisvaarders waren verbaasd dat de Maronieten specifiek naar de Paus informeerde. Er waren al honderden jaren geen contacten meer met de Kerk van Rome. In de twaalfde eeuw werd de communie ‘hersteld’. Eigenlijk is er nooit een schisma geweest. De communicatie met Rome werd bemoeilijkt door de geïsoleerde situatie van de Maronieten. Maar de Maronitische Kerk is bijzonder onder de oosters-katholieke kerken omdat ze nooit gescheiden zijn geweest van Rome door een schisma. De Syrisch-Katholieke Kerk waar ik het eerder over had, is bijvoorbeeld ontstaan toen bepaalde groepen in de Syrisch-Orthodoxe Kerk voor de communie met Rome kozen, met behoud van eigen liturgie en episcopaal model(parochiepriesters waren over het algemeen getrouwd,terwijl parochiepriesters in het Westen celibatair leven.Monniken die priester zijn leven wel celibatair.Dat is in alle Oosterse kerken zo). De Syrisch-Orthodoxen en Syrisch-Katholieken en de Maronieten hebben allemaal een vorm van de West Syrische liturgie in hun kerken. Ze zijn dan ook allemaal in dezelfde regio ontstaan.

Door verschillende factoren is er veel migratie geweest. De eerste ‘migratie’ was natuurlijk de gang richting het Libanongebergte geweest. Na de Kruistochten is er een gemeenschap in Cyprus ontstaan, die nog tot op de dag van vandaag bestaat.In de VS, Canada, Mexico, Australie, Colombia en Brazilie zijn ook grote Maronitische gemeenschappen ontstaan door migratie. De Libanese gemeenschap in Suriname komt ook uit het gebied in Libanon waar de Maronieten hun domicilie hebben. In tegenstelling tot die andere landen die ik noemde zijn er echter geen Maronitische parochies in Suriname. Veel Libanezen sloten zich aan bij de rooms-katholieke parochies. In Israël zie je bijvoorbeeld ook dat sommige Maronieten bij het Latijns Patriarchaat van Jeruzalem terecht kwamen, en dus voor de Romeinse ritus kozen in plaats van de West Syrische ritus die bij de Maronitische Kerk hoort.

Een van de bekendste Maronitische heiligen is de monnik Charbel Makhlouf die in de negentiende eeuw leefde. In Belgie is er een Maronitisch klooster wat ook naar deze heilige is vernoemd. Ook is er een Maronitische parochie in Belgie. In Nederland zijn er geen Maronitische parochies, maar is er wel een parochie van de Syrisch-Katholieke Kerk en zijn er een aantal Syrisch-Orthodoxe parochies.