‘Westers’ en ‘Oosters’;verwarrende begrippen.

 

Als mensen het over ‘het Westen’ hebben, bedoelen ze daar over het algemeen niet 1 continent mee. Australië en Nieuw-Zeeland zullen als ‘westers’ worden gezien.Dit komt natuurlijk omdat het Britse koloniën waren, en omdat de meerderheid van de bevolking van deze landen bestaat uit mensen van Europese afkomst. Noord-Amerika, met landen als de VS en Canada , word als westers gezien om dezelfde redenen. Landen als Rusland en Turkije liggen deels op Europees grondgebied.Al is het Europese deel van Turkije minuscuul als je het vergelijkt met het Russische.Maar niemand zal deze landen als ‘westers’ zien.

Of mensen het nou leuk vinden of niet, het christendom heeft de culturen die als ‘westers’ worden gezien, wel beïnvloed.De geschiedenis kan lastig begrepen worden zonder enige basiskennis van het christendom.Juist omdat het in het verleden een hele prominente rol heeft gespeeld in het ‘westen’.Voor de Reformatie sprak men over ‘westers christendom’ en ‘oosters christendom’. Dit naar aanleiding van het schisma tussen de katholieke kerk en de oosters-orthodoxe kerk. Al is de oosters-orthodoxe kerk absoluut niet het enige voorbeeld van ‘oosters christendom’. De vraag is; hoe zijn de verschillen tussen het ‘westen’ en het ‘oosten’ ontstaan?

Toen het christendom begon te groeien, verspreidde het zich ook over meerdere gebieden. Van de liturgieën die in het ‘westen’ ontstonden, is de Romeinse het grootste. Er zijn ook wel wat kleinere westerse liturgieën, maar die hebben een vrij kleine rol. De oosterse riten zijn de Antiochische,de Chaldeeuwse,de Byzantijnse,de Alexandrijnse en de Armeense.

Het interessante is dat de scheiding tussen ‘westers’ en ‘oosters’ vaak door continenten heen liep. Of misschien is het beter om te zeggen; de scheiding die we tegenwoordig definiëren als ‘westers’ en ‘oosters’. Natuurlijk is dat in Europa zo. Het is ook nog terug te zien in de ‘grens’ tussen landen met een West-Slavische taal of een Oost-Slavische taal.Het loopt door het Zuid-Slavische taalgebied heen. En zo zijn er nog wel meer voorbeelden. Wat mensen minder op het netvlies hebben is dat hetzelfde gold voor de delen van Afrika waar het vroege christendom wortel schoot.In wat tegenwoordig delen van Algerije, Tunesië en Libië zijn, was er een sterke christelijke traditie. Er zijn 3 pausen afkomstig uit deze regio. Ook heeft het kerkvaders als Cyprianus van Carthago en Augustinus van Hippo voortgebracht. Door allerlei redenen waar ik nu niet op in ga is het christendom nagenoeg verdwenen uit deze regio. In wat nu Egypte,Sudan, Ethiopië en Eritrea is ontstond er ook een sterke christelijke traditie, die door de Woestijnvaders de totstandkoming van het kloosterleven in zowel het ‘westen’ als het ‘oosten’ heeft beïnvloed.

Er zijn landen zoals de Filipijnen en Oost-Timor die overwegend katholiek zijn. Dit heeft natuurlijk te maken met de historische invloed van respectievelijk Spanje en Portugal in deze regio. Het christendom wat er word aangehangen put overduidelijk uit ‘westerse’ tradities. Het is voor de hand liggend dat cultuurverschillen een invloed hebben op de manier waarop het geloof beleden word, maar de vormen zijn hetzelfde als in het ‘westen’. In dit geval zijn de termen ‘west’ en ‘oost’ vrij verwarrend. Geografisch gezien is deze regio natuurlijk vele malen oostelijker dan oost Europa of het Midden Oosten. Het ligt oostelijker dan de gebieden waar het ‘oosters’ christendom het meeste aanhang heeft en is ontstaan.Toch is er niet veel ‘oosters’ aan hun liturgie.

Wat alles nog ingewikkelder maakt, zijn vormen van liturgische kruisbestuiving.Dit zie je sterk in het oosters-katholicisme.De vraag is dan; wat is oosters-katholicisme? Dit zijn kerken die de Paus als hun ‘hoofd’ erkennen en dus katholiek zijn, zij het met een andere liturgie. Hier kunnen veel redenen aan ten grondslag liggen, helaas ook politieke. Na het Tweede Vaticaans concilie zijn bijvoorbeeld veel ‘Roomse uitingen’ en tradities verwijderd uit de Oekrainse-Grieks-Katholieke Kerk’. Denk aan het rozenkransgebed in de parochie, en de Staties van het kruis, en het ontbreken van een iconostase(dat is een wand met iconen).De reden waarom de ‘Roomse’ invloeden werden teruggedrongen is omdat ze niet organisch zijn ontstaan in het verleden, maar eerder ‘opgelegd’.

Als we in Oekraïne blijven, dan zien we dat de lutherse kerk aldaar ook de Byzantijnse ritus gebruikt.Net als de Grieks-katholieke kerk en de orthodoxe kerken aldaar. Het lutheranisme is natuurlijk behoorlijk westers. De Byzantijnse ritus is dat niet. In Zuid India leven er ook gemeenschappen die er al in het vroege christendom waren. Zij hebben een Antiocheense of Chaldeeuwse ritus door missiewerk van Syrische christenen uit het Midden Oosten. Na contact met de Britten is een deel van deze groep christenen overgegaan op het protestantisme. Toch behielden ze bepaalde oosterse tradities.

Protestante missies in het Midden Oosten hebben er voor gezorgd dat er ook protestantse kerken zijn ontstaan. Dit is dus ‘westers’ christendom in ‘oosters’ gebied.’Westers’ en ‘Oosters’ zijn wat dat betreft verwarrende begrippen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s